Al-Nakba

De huisleutel: een belangrijk symbool van de Nakba (Bron: Imeu.net)

Het was vandaag (15 mei) weeral zover. De jaarlijkse herdenking van Al-Nakba. Een dag die altijd voor extra spanningen zorgt in Israël en haar buurlanden die een belangrijke Palestijnse gemeenschap herbergen. Al-Nakba is in de geesten van de Palestijnen een trauma. Waarschijnlijk zelfs het grootste collectieve trauma van het Palestijnse volk. Het verhaal van een volk dat op 1 dag haar hele toekomst zag verdwijnen. Een verhaal van hoe 1 zwaar getraumatiseerd volk dat zwaar onrecht is aangedaan , een ander volk nu net hetzelfde onrecht aandoet. Een verhaal ook van een falende internationale gemeenschap, maar bovenal een verhaal van een te verwachten ramp.

Want dat is het vooral, een kroniek van een opeenstapeling van conflicterende beloften, conflicten en macht.

We schrijven 1916 de 1ste wereldoorlog gaat zijn 2de jaar in en het Ottomaanse Rijk is een bondgenoot van Duitsland, Alle pogingen van de Geallieerden om ” de zieke oude man van Europa” op de knieën te krijgen zijn mislukt. Integendeel de slag om Gallipoli is uitgelopen op een totaal fiasco. Ondertussen zit de situatie aan het westelijke front muurvast. Het is in die sfeer dat een jonge Britse officier aankomt. Zijn enige missie: Het  aanzetten  en ondersteunen van de Arabieren met het doel om in   opstand te komen tegen de Ottomaanse overheerser. Het klimaat werd er geschikt voor geacht aangezien Arabische nationalisten steeds meer geviseerd werden  door de Ottomaanse staat. Indien men erin zou slagen om een revolutie te veroorzaken, zou dat ervoor zorgen dat Ottomaanse troepen (die anders vrij zouden zijn om de Duitsers te komen versterken aan het westelijke front) hun handen zouden vol hebben met de revolutie.  Als primaire partner werd gekozen voor de  Sharif van  de Hedjaz ( Mekka & Medina)  die desalniettemin hij een alliantie had met  de Ottomaanse sultan  in het geheim aan het onderhandelen was met de Britten ( dit werd onder meer ingegeven uit de angst dat de Ottomanen hem bij een overwinning zouden afzetten.)

In ruil voor zijn hulp werd aan de Abdullah en zijn broer Faisal respectievelijk de erkenning van het Kalifaat en een Arabische staat beloofd.  We lezen in de autobiografie van T.E. Lawrence dat aan de Arabieren een rijk werd beloofd van Egypte  tot Perzië ( alles buiten de Britse gebieden)

Tegelijkertijd echter waren er tussen de Britten, Fransen en Russen onderhandelingen gaande over de verdeling van hetzelfde gebied na de overwinning. Het beruchte Sykes-Picot verdrag, wat dit resultaat gaf:

Gebiedsverdeling volgens het Sykes-Picot verdrag ( Bron: Wikipedia)

Zoals te zien in het kaartje hierboven waren de Britten geenszins van plan om de Arabieren een rijk te geven “van Egypte tot Perzië.” Om de dingen nog ingewikkelder te maken volgde dan in 1917 de “Balfour Declaration.” In deze verklaring of eerder een kort telegram van de Britse minister van buitenlandse zaken,  gericht aan Baron Rotschildt en de zionistische liga in de VS. Zegt de minister dat : “His Majesty’s Government view with favor the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people…”  De beweegredenen achter dit telegram kan men zoeken in het feit dat 1917 het Britse Rijk virtueel failliet was en men de oorlog binnenkort enkel kon verderzetten met vers geld. Geld dat vooral werd geleverd in de vorm van leningen vanuit de VS met  haar rijke en (vooral) Joodse bankiers.

de toekomstige 1ste president (l) van Israël en de toekomstige Koning van Irak (r) broederlijk naast elkaar op een foto in 1918 in traditionele ( Arabische) klederdracht ( Bron:IWM)

Zo kwam het dat bij de Geallieerde overwinning in 1918 de eerste kiemen ontstonden van de huidige problematiek.  Want toen het mandaatgebied Palestina tot stand kwam had geen van de drie partijen gekregen wat hen beloofd was. Wat vanaf 1920 tot spanningen leidde in het gebied. Spanningen die zich oorspronkelijk richtte tegen de Britten. Het zou pas later zijn ( vanaf 1930) dat er ongenoegen werd geuit door de Arabieren op de (te) grote toevloed van Joodse Immigranten ten gevolge van de groeiende anti-joodse gevoelens van Europa. De situatie van toenemende migratiedruk zou gedurende de hele tweede wereldoorlog nog verergeren. Dit niettegenstaande de Britten vanaf 1939 actief probeerden om de emigratie van Joden naar Palestina te verhinderen. De Britten vreesden namelijk ( terecht) dat verdere immigratie naar Palestina een Arabische revolutie zou veroorzaken. In 1946 zou de Anglo-American committee opgericht worden, met het doel een oplossing te vinden voor het mandaatgebied. De commissie kwam tot unaniem tot een aantal aanbevelingen.

Ik wil de 1ste aanbeveling even integraal citeren:

“Recommendation No. 1. We have to report that such information as we received about countries other than Palestine gave no hope of substantial assistance in finding homes for Jews wishing or impelled to leave Europe.
But Palestine alone cannot meet the emigration needs of the Jewish victims of Nazi and Fascist persecution; the whole world shares responsibility for them and indeed for the resettlement of all “displaced persons”.
We therefore recommend that our Governments together, and in association with other countries, should endeavor immediately to find new homes for all such “displaced persons”, irrespective of creed or nationality, whose ties with their former communities have been irreparably broken.
Though emigration will solve the problems of some victims of persecution, the overwhelming majority, including a considerable number of Jews, will continue to live in Europe. We recommend therefore that our Governments endeavor to secure that immediate effect is given to the provision of the United Nations Charter calling for “universal respect for, and observance of, human rights and fundamental freedoms for all without distinction as to race, sex, language, or religion”.

Comment
In recommending that our Governments, in association with other countries, should endeavor to find new homes for “displaced persons”, we do not suggest that any country should be asked to make a permanent change in its immigration policy. The conditions, which we have seen in Europe, are unprecedented, and so unlikely to arise again that eve are convinced that special provision could and should be made in existing immigration laws to meet this unique and peculiarly distressing situation. Furthermore, we believe that much could be accomplished-particularly in regard to those “displaced persons”, including Jews, who have relatives in countries outside Europe-by a relaxation of administrative regulations.
Our investigations have led us to believe that a considerable number of Jews will continue to live in most European countries. In our view the mass emigration of all European Jews would be of service
neither to the Jews themselves nor to Europe. Every effort should be made to enable the Jews to rebuild their shattered communities, while permitting those Jews, who wish to do so, to emigrate. In order to achieve this, restitution of Jewish property should be effected as soon as possible. Our investigations showed us that the Governments chiefly concerned had for the most part already passed legislation to this end. A real obstacle, however, to individual restitution is that the attempt to give effect to this legislation is frequently a cause of active anti-Semitism. We suggest that, for the reconstruction of the Jewish communities, restitution of their corporate property, either through reparations payments or through other means, is of the first importance.
Nazi occupation has left behind it a legacy of anti-Semitism. This cannot be combated by legislation alone. The only really effective antidotes are the enforcement by each Government of guaranteed civil liberties and equal rights, a program of education in the positive principles of democracy, the sanction of a strong world public opinion- combined with economic recovery and stability.”

Opmerkelijk is dat de commissie unaniem erkent dat massa-emigratie geen oplossing is. Integendeel de commissie zegt dat, het zelfs nadelig is voor de Joodse gemeenschap en dat de voorkeur moet gegeven worden aan het heropbouwen van de door de Nazi’s vernietigde diaspora.

 Nadat President Truman enkel de 2de  aanbeveling  erkende om 100.000 extra Joden toe te laten, beslisten de Britten om uiterlijk het mandaatgebied uiterlijk op 15 mei 1947 te verlaten.

De rest is geschiedenis…